Toets "Enter" om naar de inhoud te gaan

Snoei- en onderhoudsworkshop

Het is belangrijk fruitbomen en vruchtenstruiken goed te snoeien. Dat helpt ziektes te voorkomen en vergroot de opbrengst. Maar wanneer moet je snoeien en hoe moet dat precies? Volkstuinvereniging De Kraan organiseerde een snoei- en onderhoudsworkshop, exclusief voor haar leden. Tijdens de workshop is ook aandacht besteed aan vermeerdering van gewassen en aan gewasbescherming. Hieronder vind je meer informatie over snoeien en bomen en struiken vermeerderen.

Waarom snoeien?
Snoeien heeft de volgende functies:

  • Het biedt de boom of struik licht en ruimte. Daardoor verbetert de opbrengst.
  • Het kan struiken verjongen. Ook daardoor verbetert de opbrengst.
  • Het zorgt ervoor dat andere bomen en struiken niet verdrongen worden.
  • Het helpt verzwakking en daardoor ziekte van de boom of struik voorkomen.

Waarmee snoeien en waarmee niet?
Gebruik voor snoeiwerkzaamheden een kwalitatief goede snoeischaar die prettig in de hand ligt. De snoeischaar moet ook geschikt zijn voor het snoeiwerk dat je wilt doen: een schaar voor dunne takken is uiteraard niet geschikt om heel dikke takken mee weg te knippen. Er zijn vele soorten snoeischaren te koop. Van de meeste is het niet mogelijk de messen te slijpen als ze bot zijn geworden. Die scharen moet je na verloop van tijd dus weggooien. De messen van o.a. Felcosnoeischaren kunnen wel geslepen worden.
Gebruik een snoeizaag alleen in uitzonderingsgevallen. Een snoeizaag levert grote snoeiwonden op  met rafelige randen. Dat kan ertoe leiden dat de boom of struik ziek wordt.

Wanneer snoeien en hoe?
Wanneer je moet snoeien, is afhankelijk van het gewas. In onderstaande tabel is te zien wanneer bepaalde gewassen gesnoeid moeten worden.

gewassnoei-instructie
aalbeswintersnoei
Takken die elkaar binnen de struik kruisen, wegknippen.
Takken die vrij horizontaal groeien ook terugknippen.
Resterende buitenste takken tot de grond terugknippen, maar 3 takken overhouden.
zomersnoei (eind juni)
Zijtakjes inkorten tot 5 bladeren.
abrikoosIn principe  niet snoeien. Als het toch moet, dan tussen mei en augustus alleen oudere takken.
Haal te laag afhangende bladeren weg.
Verwijder uitlopers van de onderstam.
Houd snoeiwonden zo klein mogelijk en dek ze af met een wondafdekmiddel.
appelwintersnoei,  jaarlijks maar niet bij vorst
Takken die dicht bij elkaar zitten, snoeien voor meer lichtinval
Altijd net  boven een knop snoeien die naar buiten wijst.
Knip zoveel mogelijk twijgen weg die langer dan 50 cm zijn geworden.
braamherfstsnoei, jaarlijks
Om een braam goed bij te kunnen houden, moet je hem langs stevige draden of een latwerk leiden.
Takken die vrucht gedragen hebben, volledig terugsnoeien.
De nieuwe scheuten laten zitten, behalve als het er te veel zijn; die mogen ook weggeknipt worden.
druifwintersnoei
In het eerste groeiseizoen toppen tot 2 meter hoogte.
Alle zijtakken die beginnen te groeien, terugknippen tot er nog twee bladeren aan de tak zitten, maar niet te dicht bij een knop.
In het volgende jaar hoofdgesteltak terugsnoeien tot 3,5 meter en zijtakken tot 1 meter. De zijscheuten weer terugsnoeien tot nog twee bladeren aan de tak zitten, maar niet te dicht bij een knop.
Bij de volwassen druif alle zijtakken terugsnoeien tot twee bladeren, maar niet te dicht bij een knop.
framboos (herfstoogst)late herfst of vroege voorjaar
Planten kunnen geheel worden afgeknipt want ze bloeien op éénjarig hout.
framboos (zomeroogst)herfstsnoei
Om een zomerframboos goed bij te kunnen houden, moet je hem langs steveige draden of een latwerk leiden.
Takken die vrucht gedragen hebben, geheel tot de grond afknippen.
Per plant ongeveer 5 scheuten laten zitten die uit de grond opschieten.
Japanse wijnbeszie  braam
kerswintersnoei
Zo veel snoeien dat er voldoende licht in de boom valt.
Wel voldoende oud hout laten zitten.
kruisbesherfst, winter of voorjaar
Oudste takken verwijderen.
Zijtakken inkorten tot ongeveer 10 cm.
Ongeveer 8 tot 10 takken laten staan.
peerzie  appel
pruimnajaar
Nieuw aangeplante boom uitdunnen tot maximaal 5 takken overblijven die naar buiten wijzen.
Volgend jaar de daaraan groeiende zijtakken terugknippen tot 10 cm.
Daarop volgende jaren elkaar kruisende takken verwijderen evenals takken die naar binnen wijzen.
Ook dood hout verwijderen.
zwarte beswintersnoei
In het hart van de struik één of enkele takken tot de grond toe terugknippen.
zwarte frambooswintersnoei
Alle takken die vrucht hebben gedragen, verwijderen.
zomersnoei
Scheuten die de grond dreigen te raken, verwijderen als je niet méér planten wilt.

Hoe aantastingen herkennen?
Tijdens snoeiwerkzaamheden zie je of je boom of struik gezond is. Hieronder zie je een aantal symptomen die je vertellen dat de boom of struik ziek is.

gewassymptoomziekte / behandeling
bessenstruikengrillig gevormde takkenluis > Knip de aangetaste takjes weg.
bosbessenstruikenronde bolletjes die op bessen lijkengalmijt > Knip de aangetaste bolletjes weg.

Hoe vruchtbomen vermeerderen?
Op deze webpagina hebben we het over appels en peren. Om die zelf te kunnen vermeerderen, heb je wortelopslag nodig en een gesnoeide tak.
Naast de appel- of perenboom komen scheuten uit de grond. Als deze nog niet met de wortels van de boom zelf vergroeid zijn, kunnen ze uitgegraven worden.  Dit is de onderstam voor de nieuwe boom. Volg onderstaand stappenplan om een vruchtboom te vermeerderen:

  • Snijd de nieuwe onderstam aan de bovenkant schuin af.
  • Snijd van een gesnoeide tak de onderkant schuin af. De snijvlakken van de onderstam en de gesnoeide tak moeten perfect op elkaar passen.
  • Zet beide delen goed aansluiten boven elkaar en omwikkel ze met raffia zodat de delen goed blijven zitten.
  • Smeer de bovenkant van de gesnoeide tak in met een wondbedekkend middel.
  • Zet de nieuwe onderstam in een ruime plastic pot met potgrond.

Hoe vruchtenstruiken vermeerderen?
Vruchtenstruiken kunnen op verschillende manieren vermeerderd worden, afhankelijk van de soort.

gewasmethode
aardbeiAfleggen
Waar uitlopers van de plant over de grond kruipen, maken ze een nieuwe plant. Als die goed geworteld heeft, kun je hem losmaken van de oude.
besAfleggen
Bij aalbessen lopen er niet vanzelf uitlopers over de grond, die moet je een handje helpen. Buig een jonge tak naar de grond en leg er iets op zonder de tak te beschadigen. De afgebogen tak gaat wortelen.
braamTop afleggen
Lange scheuten naar de grond leiden; waar de top de grond raakt, gaat hij wortelen.
druifStekken
Eénoogstek rechtop in een pot.
Snij van een sterke jonge scheut een stek waaraan een oog zit. Snij de bovenkant van de stek schuin af en de onderkant recht.
Steek de stek zo diep in de grond dat het oog 1 cm boven de grond uitsteekt.
Dek het potje af met een plastic zak waarin gaatjes geprikt zijn voor de ventilatie.
Zet het potje op een warme plaats maar niet in direct zonlicht en houd de stek vochtig.
Verwijder wel schimmels als die zichtbaar zouden worden.
Eénoogstek liggend in een pot.
Snij van een sterke jonge scheut een stek waaraan een oog zit. Snij boven en onder het oog een stuk af.
Leg de stek in een potje met aarde met het oog naar boven.
framboosWortelopslag
Uit de grond komen nieuwe scheuten. Als je deze voorzichtig uitsteekt, heb je een nieuwe plant.
Japanse wijnbesTop afleggen
Lange scheuten naar de grond leiden; waar de top de grond raakt, gaat hij wortelen.
kruisbeszie  bes
zwarte besGewone stek
Knip een tak af van 25 cm, net boven en onder een oog. Trek onderaan de stek een stukje schors weg van 2 cm. Zet de stek in de grond.
zwarte frambooszie  braam
De zwarte framboos heeft de neiging zelf zijn takken over de grond te  laten kruipen.